Từ chuyện Afghanistan là mồ chôn Đế quốc…

Nguyễn thị Cỏ May: Sơ lược diễn tiến tình hình Afghanistan gần đây

Năm 1747, lợi dụng sự suy yếu của 2 nước Perse và Ấn, Ahmad Khan thống nhứt Afghanistan lần đầu tiên. Thanh niên Ahmad còn là một thi sĩ, đã đánh chiếm các bộ lạc khác dể mở mang xứ Afghanistan. Sau khi ông chết, xứ sở rơi vào khủng hoảng triền miên kéo dài 150 năm, với cả cuộc chiến với Đế quốc Anh.

Qua năm sau, một vị tướng của Anh tới trình diện Triêu đình Kaboul để xin thiết lập mối quan hệ ngoại giao với Afghanistan.

Năm 1840, xảy ra vụ xung đột giữa Anh và Nga. Chỉ 2 năm sau, trong một cuộc diễn binh, quân afghans giết hết 16 000 quân Anh không võ trang. Để tránh xung đột, năm 1893, Anh kẻ một đường dài 2600 km trên vùng núi giữa Afghanistan và Ấn độ thuộc Đế quốc Anh.

Why Did the Soviet Union Invade Afghanistan in 1979?

Năm 1919, Liên-sô bắt đầu viện trợ cho Afghanistan.  Đến năm 1973, Afghanistan bị Liên-sô lật đổ, thiết lập chế độ cộng sản. Năm 1979 Liên xô xâm chiếm afghanistan, bị dân Afghans làm thánh chiến chống lại. Trong thời chiến tranh lạnh giữa hai khối, Mỹ muốn đưa Liên sô vào thế khó khăn, cho những nhóm khủng bố hồi giáo từ các nơi lẻn về, trong đó có cả chàng trai trẻ Oussama Ben Laden. Năm 1989, cầm cự không nổi nữa, Liên sô rút ra khỏi Afghanistan để khỏi sa lầy thêm, tổn thất nặng, với 13, 000 người chết và 53, 000 thương tật.

Qua 2 năm sau, Mỹ thật sự nhảy vô Afghanistan để truy lùng tên khủng bố Oussama Ben Laden đã chỉ huy đánh sập 2 tòa cao ốc ở New York làm cho 2977 người chết, chỉ để chứng tỏ «Mỹ không phải là quốc gia bất khả xâm phạm».

Đúng 20 năm sau, Mỹ bỏ chạy khi quân Talibans chưa tới Kaboul.  Taliban chỉ có 70, 000 quân trong lúc dưới tay Mỹ có 300, 000 quân Afghans được Mỹ huấn luyện và trang bị võ khí tối tân đủ loại.

Trước thực tế ở Afghanistan hôm rồi, có vài người của Nhà nước vc ở Hà-nội tự sướng, nói một cách tự hào «Quân đội nhân dân ta chưa từng bị thua, đánh đâu thắng đó. Thắng cả virus vũ hán!» 

 Kaki

Ở Việt nam trước 75, chắc ngày nay, vẫn còn vài người nhớ «Đảng kaki», «giới kaki», «dân kaki»,…Có lần, một vị cố vấn lớn tuổi, có dịp can thiệp trực tiếp với ông Tổng thống Nguyễn văn Thiệu về vụ «Phụ tá An ninh Đặng văn Quang  tại Tổng thống Phủ mang tai tiếng tham nhủng». Ông Thiệu trả lời «Tôi biết nhưng  kẹt cùng kaki với nhau. Khó quá»!

Vậy kaki là gì?

Nhân nói chuyện về Afghanistan, thật bất ngờ chúng ta có được một tin khá lý thú về tiếng «kaki» với cả nguồn gốc của nó.

Ai cũng biết và cũng thấy lính là vận quân phục kaki. Hay nói kaki là nói người lính.

«Kaki» là tiếng Afghan, viết đúng, phải như viết như vầy «Khaki». Khaki có nghĩa là màu đất của vùng núi khô cằn nơi những chiến binh pachtouns (sắc dân đông, thành lập xứ Afghanistan, chiếm phía Nam và Đông-Nam cùa Afghanistan) ngụy trang bằng y phục cùng màu đất. Năm 1900, quân Anh đóng quân ở biên giới Ấn-Afghan bắt chước cũng mặc quân phục cùng màu. Từ đó, quân đội là mặc quần áo màu đất khaki, tức loại vải màu kaki.

Ngoài ra, khi đi đánh giặc, dân Afghhans nghĩ ra cách làm cho đối phương không nhìn thấy quân ta nên ngụy trang cho tiệp với nơi mai phục. Từ xưa, Afghanistan vẫn là dân thiện chiến, lì lợm, thứ sớm đầu, tối đánh. Nên các nước địa phương gọi là «Vương quốc xấc xược», «Vương quốc du côn».

Phải chăng vì vậy mà lần lượt, cả 3 Đế quốc đầu sỏ Anh, Liên sô và Hoa Kỳ đã phải tháo chạy? Riêng Hoa kỳ chạy không kịp chuẩn bị, bỏ lại ngày nay cả ngàn dân với gia đình trong tay quân Talibans, một số lớn võ khí trị giá cả 82 tỷ đô-la! Nhưng ông TT Joe Biden vẫn khẳng định là ông có lý. Một quyết định cực kỳ thông minh!

Dân Afghans hung hăng, giỏi đánh giặc?

BM: Afghanistan _ Lịch sử tái diễn

Nhưng tại sao dân Afghans lại lì lợm, đánh giặc dai dẳng, làm cho các nước lớn, binh lính tinh nhuệ, trang bị vũ khí tối tân, mà phải thua?Theo nhà nhân chủng học người Mỹ, ông Carleton Coon, dân Afghans có máu họ hàng với dân Kurdes và dân Berbères, giống dân miền núi, họ lúc nào cũng sống ly khai, chống đối, không giống những sắc dân ở đồng bằng. Có thử chinh phục họ, cũng không được.

Dân Turkestan, Afghanistan, Perse,…từng sống du mục xa. Bản chất cố hũu của họ là đánh và chiếm đoạt.

Nhưng nỗi lo sợ của Afghanistan không ở người Anh,  mà Nga. Họ thấy nếu không có Anh tới thì Nga đã nuốt họ từ cuối thế kỷ 19e rồi. Với Anh, Afghanistan chỉ là bức thành bảo vệ Ấn độ cho họ. Còn Nga đi chậm, từng bước, nhưng là kẻ thù nguy hiểm của họ. Thế mà Nga cũng thua êm.

Thời hoàng kim của phụ nữ

Năm 1972, trên đường phố Kaboul, phụ nữ nhởn nhơ với mini-jupes đủ màu sắc. Đó là giai đoạn Afghanistan canh tân, thế tục, giải phóng, nhứt là giải phóng phụ nữ. Khăn trùm kín mặt không còn bị bắt buộc nữa. Thành phần dân chúng có học, đều học theo Anh, Pháp, theo văn minh Anh-Pháp. Một Trung học Pháp mở cửa. Giới khảo cổ pháp tới làm việc. Được uu đãi. Họ ở đó như một Quốc gia trong một Quóc gia.

Năm 1968, ông Georges Pompidou của Pháp tới Kaboul để đề nghị 2 nước hợp tác cùng khai thác mỏ sắt.

Phụ nữ Afghanistan lo sợ trở về “thời kỳ đen tối” dưới ách Taliban

Đây thật sự là lúc các cô gái afghanes tới Đại học, đầu tóc chải kiểu mới, jupes ngắn khỏi đầu gối. Tuy nhiên hiện tượng này cũng chỉ mới xảy ra ở những thành phố lớn và chỉ trong giới khá giả, tây học mà thôi.

Đường sá bắt đầu tráng nhựa. Điện khí hóa. Du khách cũng lần lượt kéo nhau tới. Nhưng đại bộ phận xã hội bộ lạc vẫn chưa thay đổi được. Rất tiếc thời hoàng kim vừa mới nhá lên lại vội tắt mất vì Liên Sô tới. Mỹ nhắm qua Pakistan, phong tỏa Kabou.

Năm 1998, Ben Laden tuyên bố lệnh trừng phạt Hoa kỳ từ đất lánh nạn. Ben Laden chọn Afghanistan ẩn trốn để đánh Hoa kỳ vì nơi đây là đất màu kaki, là màu mà người ẩn trốn khó bị lộ diện.

Sau vụ khủng bố 9-11, Hoa kỳ tới Afghanistan và ở lại 20 năm.

Tại sao Huê kỳ tháo chạy khỏi Afghanistan?

«Suốt thời gian qua, Mỹ liên tục nói dối khủng khiếp là ta thành công tái thiết Afghanistan». Đó là lời tuyên bố trước Quốc hội Hoa kỳ của ông John Sopko, Tổng Thanh tra đặc trách về Afghanistan (Le Point, 10/09/21, Paris).

Ông lớn tiếng tố cáo cái văn hóa nói dối đang ngự trị các Cơ quan quan trọng của Hoa kỳ đặc trách tái thiết xứ Afghanistan. Ông còn dẫn chứng trước Quốc hội những thí dụ nổi cộm.

Ông đặt câu hỏi «145 tỷ đô la của Mỹ bỏ ra trong 20 năm qua để tái thiết Afghanistn đã chạy đi đâu?». Tính ra thì số tiến này nhiều hơn hồi năm 1945, Mỹ đã bỏ ra tái thiết Âu châu. Và đâu là kết quả?

Cuộc điều trần này đã xảy ra hồi đầu năm rồi nhưng nay mới được «Association National Security Archive» của Đại học George Washington tiết lộ. Đây là một tổ chức tranh đấu cho tính minh bạch của chánh sách đối ngoại Hoa kỳ.

Phải nhiều năm làm việc trên thực địa với một ê-kiếp 175 người, ông John Sopko mới có được kết quả như vậy. Tất cả những gian dối đó đều do những báo cáo «phịa», tức báo cáo «đểu» hoặc lập trên những dữ liệu hoàn toàn tưởng tượng.

Afghanistan, tham nhũng và những triệu phú 11/9

Theo ông John Sopko, vấn đề là mọi người được ngăn cản nói ra sự thật. Nghĩa là chúng ta khuyến khích mọi người nói dối. Và không chỉ trên chương trình này hay chương trình kia. Mà trên tất cả các chương trình tái thiết Afghanistan do Hoa kỳ chủ trương.

Tham nhủng. Tất cả cấu kết với những Lãnh chúa. Tiền bạc lại đổ vào quá nhiều và quá nhanh. Tiền đã làm bại hoại nền kinh tế vốn yếu ớt cúa Afghanistan, nuôi dưỡng tham nhủng ngày thêm mập ra. Đã thấy có nhiều người mua nhà ở Dubai và Hoa kỳ, xây ở Kaboul nhiều Palaces nguy nga.

Cách các Cơ quan tái thiết nói dối để tham nhủng rất đơn giản. Như một báo cáo của Usaid về giáo dục viết «Nay có 3 triệu gái và 5 triệu trai đi học so với trước kia chỉ có không tới 900 000 trai gái đi học». Báo cáo này tuy không đúng sự thật nhưng Usaid đã không kiểm chứng lại.

Cũng theo báo cáo về y tế mà Usaid nhận được, số tử vong trẻ con giảm 60%, của các bà mẹ, giảm 80%, số người được săn sóc sức khỏe lên tới 90%. Nhưng khi điều tra lại thì tất cả báo cáo đều sai sự thật. Cụ thề như tuổi thọ suốt cả hai mươi năm qua, đàn ông chỉ thêm được 5 năm, phụ nữ tăng được 8 năm!

Ông John Sopko còn nói ra một chuyện mà không ai có thể nghĩ lại có thể xảy ra ở Afghanistan «Quân nhân mỹ dùng loạt phim TV loại NCIS làm phương tiện huấn luyện cảnh sát Afghhans» thay thế trường huấn luyện với huấn luyện viên tại chỗ.

Hoa kỳ tham nhủng có tổ chức. Nói dối để tham nhũng trở thành một thứ văn hóa! Mà mải tới hai mươi năm mới bị khám phá. Vậy Huê kỳ giỏi hơn VC? Trước giờ chỉ nghe người ta nói VC tham nhũng có hệ thống. Hệ thống đảng, đoàn! Còn VC nới dối vì họ được cấy từ gène đểu của Hồ Chí Minh!

Nay ông TT Biden vội rút quân Mỹ vế gấp như tháo chạy, trong khi Talibans chưa tới, vì sợ nếu để chậm, Mỹ sẽ bị mất thêm tiền cho tham nhũng,  hay còn vì một lý do nào sâu kín, khác hơn nữa?

Nguyễn thị Cỏ May

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*