‘Nỗi sợ Đỏ’ về mối nguy TC dâng cao ở Mỹ

Một bộ phận trong chính giới và người dân Mỹ đang ngày càng lo ngại về sự vươn lên của Trung Cộng (TC) mà họ cho rằng, một ngày nào đó sẽ đe dọa ưu thế toàn cầu của Hoa Kỳ về kinh tế-quân sự,  và kêu gọi phải có hành động quyết liệt để kiềm chế TC trong khi các học giả cảnh báo rằng cách làm này sẽ khiến nước Mỹ bị tổn thương.

Ủy ban về Mối nguy Hiện tại

Image result for cờ Trung CỘng

“Trong một phòng khiêu vũ đối diện tòa nhà Quốc hội, một nhóm người có tư tưởng diều hâu quân sự, những người theo chủ nghĩa dân túy, những người đấu tranh cho tự do của người Hồi giáo ở TC và các tín đồ Pháp Luân Công…  gặp nhau để cảnh báo mọi người rằng TC đe dọa sự tồn tại của Hoa Kỳ và mối đe dọa này chỉ chấm dứt khi nào Đảng Cộng sản TC bị lật đổ,” tờ New York Times mô tả về tổ chức đang truyền bá thông điệp về nguy cơ từ TC trong bài báo có tựa đề ‘Nỗi sợ Đỏ mới đang định hình Washington’.

Ra đời từ Chiến tranh Lạnh, Ủy ban về Mối nguy Hiện tại, một nhóm lâu nay không còn hoạt động đã vận động chống lại các hiểm họa của Liên Sô trong những năm 1970 và 1980. Gần đây, Ủy ban này đã được hồi sinh với sự giúp đỡ của ông Stephen K. Bannon, cựu chiến lược gia trưởng của TT Trump, để cảnh báo về những hiểm họa của Trung Cộng.

Một thời bị coi là bài ngoại và là thành phần bên lề ở Mỹ, các thành viên của nhóm có quan điểm ngày càng được chấp nhận ở Washington dưới thời Tổng thống Trump. Nỗi sợ của TC đã lan rộng khắp chính quyền, từ Bạch Ốc tới Quốc Hội đến các cơ quan liên bang với sự trỗi dậy của Bắc Kinh được coi là mối đe dọa kinh tế, an ninh quốc gia và thách thức định hình của thế kỷ 21, New York Times cho biết.

“Đây là hai hệ thống không tương thích với nhau,” ông Bannon được New York Times dẫn lời nói về Mỹ và TC. “Một bên sẽ thắng, và bên kia sẽ thua.”

Ngoài việc áp thuế 25% đối với khoảng một nửa hàng hóa nhập cảng của TC, Mỹ còn hạn chế các loại công nghệ có thể xuất cảng sang TC tìm cách chặn đứng một số công ty TC, như hãng viễn thông khổng lồ Huawei, mua thiết bị của Mỹ. Washington cũng dựng lên rào cản đối với đầu tư của TC vào Mỹ. Các cơ quan tình báo Mỹ cũng đã tăng cường nỗ lực chống gián điệp TC, đặc biệt là tại các trường đại học và viện nghiên cứu. Các giới chức từ FBI và Hội đồng An ninh Quốc gia đã được phái đến các trường đại học hàng đầu để cảnh báo họ cảnh giác với sinh viên TC mà họ cho rằng có thể thu thập bí mật công nghệ từ các phòng thí nghiệm của họ để chuyển đến về cho Bắc Kinh.

Tình cảm bài TC đã lan rộng nhanh chóng từ thành viên Cộng hòa và Dân chủ cho tới lãnh đạo các công đoàn. Đài Fox News cảnh báo rằng những nỗ lực của TC để xây dựng sức mạnh quân sự và các ngành công nghiệp tân tiến đang đe dọa sự lãnh đạo toàn cầu của Mỹ và rằng Mỹ nên phản ứng quyết liệt. Chủ nghĩa hoài nghi đã thấm vào gần như mọi khía cạnh trong sự tương tác của TC với Mỹ, với các giới chức Mỹ đặt câu hỏi về sự hiện diện của TC trên thị trường chứng khoán Mỹ, việc TC xây dựng toa xe điện ngầm cho Mỹ và việc TC mua các mạng xã hội của họ, theo New York Times.

Đối đầu thay vì hợp tác?

Related image

Tuy nhiên có ít sự đồng thuận về những gì mà Mỹ có thể làm. Mỹ đã cố gắng trong nhiều thập kỷ để lôi kéo và thuyết phục TC trở thành một xã hội cởi mở hơn, nhưng Đảng Cộng Sản đã dần dần thắt chặt sự kìm kẹp đối với người dân và nền kinh tế TC. Các nhà lãnh đạo Mỹ hiện phải đối mặt với lựa chọn liệu có nên tiếp tục can dự vốn có thể khiến nước Mỹ dễ bị tổn thương trước các mối đe dọa kinh tế và an ninh, hay là từ bỏ can dự với TC vốn có thể làm suy yếu cả hai nền kinh tế và một ngày nào đó thậm chí có thể dẫn đến chiến tranh, cũng theo tờ báo này.

Ngày càng có nhiều người ở Washington xem việc tách rời hai nền kinh tế là điều không thể tránh khỏi – trong đó có nhiều thành viên của Ủy ban về mối nguy hiện tại.

Tại một cuộc họp hồi tháng Tư, ông Stephen Bannon, Thượng nghị sĩ Ted Cruz của Texas, và ông Newt Gingrich, cựu Chủ tịch Hạ viện đã ca ngợi cựu Tổng thống Ronald Reagan – một cựu thành viên của nhóm – và được cả hội trường đứng dậy hoan hô khi họ kêu gọi cảnh giác với TC. Họ ca ngợi chiến thắng của ông Reagan trước Liên Xô trong Chiến tranh Lạnh và học thuyết của ông về ‘hòa bình thông qua sức mạnh’, nhưng họ cũng đem lại cảm giác chiến tranh xảy ra là điều không thể tránh khỏi.

Ủy ban này đạt được đỉnh cao về ảnh hưởng dưới chính quyền Ronald Reagan, khi mà hàng chục thành viên trong nhóm nắm những vị trí cao, gồm cả cố vấn an ninh quốc gia và giám đốc CIA.  Nhưng khi mối đe dọa của Liên Sô mờ dần thì hoạt động của nhóm cũng suy yếu. Ủy ban nổi lên trở lại trong một thời gian ngắn, bắt đầu từ năm 2004, để cảnh báo về nguy cơ của chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan với lập luận rằng các thánh đường và người Hồi giáo trên khắp nước Mỹ đang có ‘cuộc thánh chiến thầm lặng’ để ‘Hồi giáo hóa nước Mỹ’ bằng cách lợi dụng nền dân chủ Mỹ.

Ủy ban gần như đã chết hẳn cho đến khi xuất hiện mối quan ngại về TC. Giờ đây họ thừa nhận rằng mối đe dọa từ TC khác với Liên Sô vì nền kinh tế Mỹ và TC hội nhập hơn nhiều. Tuy nhiên Washington đang ngày càng quay trở lại những công cụ họ dùng trong Chiến tranh Lạnh để giải quyết mối đe dọa vừa kể.

Chính quyền đã đưa các công ty công nghệ TC vào danh sách cấm làm ăn với các công ty Mỹ. Chính quyền Mỹ cũng tăng cường kiểm tra đầu tư của TC, bao gồm cổ phần thiểu số trong các công ty Mỹ. Tháng 6 năm ngoái, Mỹ đã bắt đầu hạn chế thị thực cho sinh viên TC sau đại học trong các lãnh vực nghiên cứu nhạy cảm như tự động hóa và hàng không. Mỹ cũng bắt đầu cấm các học giả TC vào Mỹ nếu họ bị nghi ngờ có liên hệ với các cơ quan tình báo TC.

Làm sụp đổ mối quan hệ?

Cuộc Chiến tranh Lạnh mới không phải một chiều. TC đã tăng tường dò xét các công ty Mỹ, và nhiều công ty Mỹ và nhân viên của họ ở TC giờ sợ bị trả đũa. Chính quyền TC đã bỏ tù các nhà ngoại giao, học giả và doanh nhân nước ngoài – khiến một số người phải hủy bỏ hoặc trì hoãn các chuyến đi đến TC. Bắc Kinh cũng đã nói rõ rằng họ dự định giúp các công ty của họ thống trị các ngành kỹ nghệ trong tương lai, từ trí tuệ nhân tạo, siêu máy tính cho đến thiết bị hàng không vũ trụ. Các chính sách của họ là tìm cách thay thế nhập cảng các sản phẩm công nghệ cao,  bằng hàng hóa do TC Qtự sản xuất, gây áp lực cho các công ty đa quốc gia dời ra khỏi Mỹ và dẫn đến người Mỹ mất việc làm.

Mối quan hệ song phương xấu đi đã làm ảnh hưởng tiêu cực đến đầu tư của TC vào Hoa Kỳ, cùng với lượng sinh viên và du khách TC. Đầu tư của TC vào bất động sản Mỹ đã bắt đầu giảm. Các công ty đang ngày càng đa dạng hóa thêm thị trường ngoài TC.

Những người cổ súy cho rằng điều này là cần thiết để ‘bảo vệ nước Mỹ’. Nhưng ngày càng có lo ngại rằng nó đang nuôi dưỡng ‘nỗi sợ đỏ’ mới, thúc đẩy sự phân biệt đối xử với sinh viên, các nhà khoa học và các công ty có mối quan hệ với TC và có nguy cơ làm sụp đổ mối quan hệ gắn kết chặt chẽ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, theo New York Times.

“Tôi lo rằng một số người sẽ nói, bởi vì nỗi sợ này, bất kỳ chính sách nào cũng có thể biện hộ được,” ông Scott Kennedy, một chuyên gia về TC tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (CSIS) của Mỹ, được New York Times dẫn lời.

Bà Susan Shirk, chủ tịch của Trung tâm Trung cộng Thế kỷ 21 tại Đại học California ở San Diego, cho biết Mỹ có nguy cơ bị dính vào ‘một phiên bản của Nỗi Sợ Đỏ mang tính bài TC’ và do đó đang đẩy những tài năng TC ra đi và có thể phá vỡ chút thiện chí nhỏ bé còn lại giữa hai nước.

“Chúng ta từng phạm sai lầm này trước đây trong thời Chiến tranh Lạnh,” bà Shirk nói với New York Times. “Và tôi không nghĩ rằng chúng ta nên phạm sai lầm đó một lần nữa.”

Image result for người Tàu (Hoa) ở Mỹ

Người dân TC ở Mỹ và người Mỹ gốc Hoa cho biết họ đang bị ảnh hưởng. Một số nghi ngờ rằng họ không được xem xét cất nhắc hay được nhận hỗ trợ. Những người cổ súy phát triển quan hệ với TC được xem là ‘thành phần thỏa hiệp’ hay thậm chí bị chụp mũ là ‘phản quốc’.

“Người Mỹ gốc Hoa cảm thấy bị nhắm mục tiêu,” ông Charlie Woo, giám đốc điều hành của Megatoys và là thành viên của Ủy ban 100, tổ chức quy tụ những người Mỹ gốc Hoa nổi bật, nói với New York Times. “Điều này thật sự gây tổn thương.”

Chính quyền Trump và Ủy ban về Mối nguy Hiện tại đã cẩn thận nói rằng mục tiêu của họ là chính phủ TC và Đảng Cộng sản, chứ không phải người dân Trung Hoa. Nhưng rất khó để phân biệt.

Ông Toby Smith, phó chủ tịch chính sách của Hiệp hội các Đại học Mỹ, nói rằng các trường đại học Mỹ đang nỗ lực để cảnh giác với các mối đe dọa gián điệp, nhưng họ lớn mạnh nhờ vào sự cởi mở và tiếp cận với tài năng và khoa học từ khắp nơi trên thế giới – kể cả từ TC.

“Tình hình với TC khác với Chiến tranh Lạnh,” ông nói. “Các mối lo về Liên Xô chủ yếu là quân sự. Bây giờ nó là mối lo về cạnh tranh kinh tế.”

Bài Hoa là đáng ngại

Trao đổi với VOA, bà Ông Thụy Như Ngọc, tiến sĩ ngành chính trị học và hiện là chủ bút tờ báo Việt Tide ở California, nêu lên quan ngại về tình trạng kỳ thị của người da trắng ở Mỹ đối với các sắc dân gốc Á nếu chính sách đối ngoại của Mỹ được diễn dịch theo chiều hướng cứng rắn của TC.

Bà nhắc đến trường hợp người gốc Nhật ở Mỹ bị xem là ‘thành phần phản bội’ trong Đệ nhị Thế chiến khi Mỹ đang chiến đấu với Nhật đến nỗi họ bị lùa vào các trại tập trung và bà cho rằng ‘đây là vết nhơ trong lịch sử của Mỹ’.

“Điều đáng ngại là chính trị quốc nội Mỹ trong lịch sử luôn có các chính sách đối ngoại biến lòng dân thành chia rẽ, gây thù địch giữa các sắc tộc. Điều này sẽ ảnh hưởng đến đời sống người dân, trong đó có người Việt vốn cũng là sắc dân thiểu số,” bà nói.

Theo tiến sỹ Ngọc, sự kỳ thị đối với người Hoa ở Mỹ hiện na,  y mặc dù chưa đến mức như đối với người Nhật khi trước, nhưng ‘lịch sử vẫn có thể đang lặp lại dưới hình thức khác’. Tuy nhiên, bà nói do ‘TC có nhiều thủ đoạn’ nên ‘phải cân bằng giữa tự do cá nhân và an ninh quốc gia’.

Bà không cho rằng nước Mỹ nên chọn cách đối đầu và chấm dứt sự can dự với TC vì ‘toàn cầu hóa đã làm cho vốn tư bản luân lưu chằng chịt giữa các nước nên khó có nước nào, dù là hùng mạnh như Mỹ, có thể đóng cửa hoàn toàn với thế giới bên ngoài’.

Về mối đe dọa của TC với Mỹ, bà Ngọc nói xét cả về kinh tế và quân sự thì TC ‘chưa phải là đối thủ của Mỹ’ nhưng là “quốc gia đang lớn mạnh và sẵn sàng dùng mọi thủ đoạn để vươn lên, ôm mộng bá quyền”.

Ông Đỗ Hồng Anh, cựu chủ tịch cộng đồng người Việt khu vực Virginia, Maryland và Washington DC, nói với VOA rằng TC “không phải là mối đe dọa lớn của Mỹ’ vì ‘trên cán cân kinh tế và quân sự, Mỹ vẫn có ưu thế với TC’.

Trả lời câu hỏi của VOA nếu TC ‘không phải là mối đe dọa lớn’ thì liệu Mỹ có nên có những biện pháp đề phòng quyết liệt hay không, ông Anh cho rằng ‘những biện pháp đối phó vẫn cần thiết’ để ‘ngăn ngừa TC vượt qua Mỹ’.

Tuy nhiên, ông nói chính sách của Mỹ đối với TC phải ‘cứng rắn vừa mềm dẻo’ chứ không phải chỉ hoàn toàn cứng rắn.

Về người Mỹ gốc Hoa, ông Anh nói ‘miễn là họ không làm gì phương hại đến an ninh và kinh tế của Mỹ thì chúng ta không nên bài Hoa’.

Related image

Người Hoa sống ở Mỹ đã quen với sự tự do và không chấp nhận sự kiềm kẹp của TC,” ông nói.

Khác với hai ý kiến trên, giáo sư Tạ Văn Tài, cựu giảng viên Trường Luật Harvard, nhận định rằng ‘TC là nguy cơ lớn với Mỹ – nguy hiểm trên mọi phương diện’ và nước này ‘bây giờ là địch thủ duy nhất của Mỹ’.

Tiến sĩ Tài dẫn ra các ví dụ như cáo buộc của Mỹ về khả năng hãng viễn thông Huawei của TC có hoạt động do thám, các học giả TC ở Mỹ chuyển các bí mật nghiên cứu về cho TC, việc TC lợi dụng vào WTO để tràn ngập thị trường Mỹ hàng hóa giá rẻ hay các Viện Khổng Tử mà TC mở ở Mỹ ‘để tuyên truyền chính trị’.

Tuy nhiên, ông cho rằng do ‘nền kinh tế của TC có nhiều khiếm khuyết, dựa vào lao động giá rẻ, dựa vào xuất cảng chứ không dựa vào sáng tạo’ nên ‘khó lòng vượt qua nền kinh tế Mỹ’. Cho nên, theo ông, Mỹ ‘không cần phải sợ’ nhưng ‘cũng cần có sự chuẩn bị để đối phó’.

Ông cho rằng nỗi sợ về TC ở Mỹ ‘có cơ sở’ nhưng ‘đã bị thổi phồng quá mức’ và nhắc đến lời cảnh báo của FBI về ‘cuộc đấu tranh toàn diện của xã hội Mỹ đối với cả xã hội TC’ mà ông cho là ‘không đến mức đó’.

Ông dẫn chứng là việc Mỹ điều tra kỹ lưỡng và ‘kiểm soát gắt gao quá mức đối với người TC và học giả TC ở Mỹ’.

“Đừng làm quá mà dẫn đến sự bất an của những người Mỹ gốc Hoa vốn trung thành với nước Mỹ,” ông nói.

Về cách đối phó của Mỹ, học giả này cho rằng nên ‘vừa hợp tác, vừa cạnh tranh, vừa coi chừng’ và những chỗ nào TC ‘làm sai’ thì phải yêu cầu họ điều chỉnh.

(VOA, TGM hiệu đính)

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*