Mỹ, đồng minh Vùng Vịnh thảo luận về Iran

Ngoại trưởng Hoa Kỳ,  Mike Pompeo,  hôm 24/6 thảo luận về Iran và an ninh hàng hải với các đồng minh giàu có ở Vùng Vịnh trong chuyến viếng thăm khu vực sau khi Tổng thống Donald Trump kêu gọi tấn công quân sự để trả đũa việc Tehran bắn hạ một máy bay không người lái của Mỹ.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo nghiêng mình chào Vua Ả rập Xê-Út Salman trong cuộc hội kiến tại Dinh Al-Salam ở Jeddah, ngày 24/6/2019.

NT Mike Pompeo nghiêng mình chào Vua Salman (Saudi Arabia) trong cuộc hội kiến tại Dinh Al-Salam ở Jeddah, ngày 24/6/2019.

Một giới chức cao cấp Bộ Ngoại giao Mỹ cho Reuters biết Hoa Kỳ đang xây dựng một liên minh với các đồng minh để bảo vệ con đường vận chuyển hàng hải Vùng Vịnh bằng cách “theo dõi các con tàu”,  tiếp sau những vụ tấn công gần đây nhắm vào các tàu dầu mà Washington quy trách Iran thực hiện.

NT Pompeo đến Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất sau khi gặp Vua Salman và Thái tử Mohammed bin Salman của Saudi Arabia để thảo luận về việc bảo vệ tàu bè trong vùng Vịnh.

“Tự do hàng hải là ưu tiên,” NT Pompeo viết trên Twitter tại thành phố Jeddah của Saudi Arabia.

Một giới chức cao cấp của Mỹ nói với báo giới trên đường đến Abu Dhabi rằng NT Pompeo và Hải quân Mỹ đang xây dựng một chương trình “Canh phòng” để “nghênh cản tích cực”. Nguồn tin này cho hay một liên minh các nước sẽ đóng góp cả vật chất lẫn tài chính, nhưng không nói nước nào.

Vẫn theo giới chức vừa kể “Điều Iran làm khi bắn rơi các máy bay không người lái của Hoa Kỳ, bắn vào các máy bay không người lái khác trong khu vực,  ngay cả khi không cần thiết trên Vùng Vịnh, bất cứ ở đâu, là để ngăn chúng ta theo dõi họ.”

Tehran phủ nhận bất cứ liên hệ nào đến các vụ nổ 6 con tàu, trong đó có hai tàu dầu của Saudi Arabia, gần Eo biển Hormuz, là nơi gần một phần năm lượng dầu thế giới đi ngang qua.

Nguồn tin của Reuters nói công cụ nghênh cản bao gồm các máy quay phim, ống nhòm và tàu bè, trong đó có tàu của Hoa Kỳ.

NT Pompeo và Thái tử Mohammed nhắc lại rằng “hai nước kề vai sát cánh trong việc đối dầu với những hành vi thù nghịch của Iran và trong nỗ lực chống khủng bố”, Bộ truyền thông Saudi Arabia loan báo.

Trong nhiều thập niên qua, Hoa Kỳ sử dụng Hạm đội 5 có căn cứ tại Bahrain để bảo vệ eo biển.

Hôm 24/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi các nước khác trong đó có Trung Cộng và Nhật Bản cũng nên bảo vệ tàu bè của họ tại đây.

Mối quan hệ giữa hai đối thủ kỳ cựu Iran và Hoa Kỳ đã trở nên xấu đi kể từ khi Tổng thống Donald Trump rút Washington khỏi thỏa thuận nguyên từ 2015 cách đây một năm. Thỏa thuận này đình chỉ chương trình nguyên tử của Tehran để đổi lấy việc nới lỏng các chế tài.

Căng thẳng bùng phát sau các cuộc tấn công tàu dầu, sau việc Iran bắn hạ máy bay không người lái của Mỹ vào tuần trước và những lần tấn công vào các phi trường Saudi Arabia và các kho dầu do các phần tử Houthi tại Yemen được Iran hậu thuẫn thực hiện.

Châu Âu khuyến cáo Iran chớ có giảm cam kết hạt nhân

Trưởng đoàn thương thuyết hạt nhân Iran Abbas Araqchi.

Trưởng đoàn thương thuyết nguyên tử Iran Abbas Araqchi

Pháp, Anh và Đức gởi khuyến cáo ngoại giao chính thức cảnh báo Iran về những hậu quả nghiêm trọng phải đối mặt nếu giảm bớt tuân thủ thỏa thuận hạt nhân 2015, Reuters dẫn tin từ giới ngoại giao châu Âu cho biết hôm 24/6.

Ba nhà ngoại giao cho hay các nước châu Âu ký thỏa thuận đã đưa một lời phản kháng ngoại giao chính thức vào ngày 22/6. Hai trong số ba nhà ngoại giao ẩn danh này nói rằng việc liên lạc này nhằm cảnh báo Iran chớ có giảm bớt cam kết đối với thỏa thuận nguyên tử. Hiện chưa rõ Iran phải chịu những hậu quả gì nếu không tuân thủ.

Iran từng tuyên bố các cường quốc châu Âu phải cứu vãn thỏa thuận nguyên tử trước thời hạn chót là vào ngày 8/7, đồng thời đe dọa sẵn sàng tiến hành tinh chế uranium lên một mức cao mới nếu châu Âu không thể che chắn cho Iran khỏi các chế tài của Mỹ.

Động thái của các nước châu Âu chứng tỏ sự bất bình ngày càng tăng đối với Iran khi Tehran trao gánh nặng cho các nước này làm nhiều hơn để che chở Iran khỏi những chế tài có tác dụng làm tê liệt nước này.

“Họ đã chọn một phương thức chiến lược đổ lỗi cho các nước châu Âu về tất cả mọi việc,” một nhà ngoại giao nói. “Iran càng làm những chuyện vi phạm thỏa thuận, thì chúng tôi càng giảm nỗ lực giúp họ, đây là một chu kỳ tệ hại.”

Hiện chưa rõ Iran đáp ứng như thế nào đối với sự vận động của châu Âu, dù Thứ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araqchi được truyền hình nhà nước Iran ngày 23/6 trích lời nói rằng sẽ không rút quyết định giảm bớt những cam kết.

Ba cường quốc châu Âu, cùng với Nga và Trung Cộng cố gắng cứu vãn thỏa thuận nguyên tử kể từ khi Hoa Kỳ rút khỏi thỏa thuận vào tháng 5/2018 và tái áp đặt những chế tài làm thiệt hại nặng nề nền kinh tế Iran.

Trong số các bước châu Âu áp dụng là thành lập một cơ chế thương mại có giới hạn tạo điều kiện cho các nước tiếp tục giao thương với Iran ngoài phạm vi các chế tài của Mỹ. Tuy nhiên cơ chế này chưa hoạt động.

Các giới chức Iran chưa bình luận về việc này.

TT Trump gia tăng chế tài Iran, vẫn cân nhắc hành động quân sự

EXCLUSIVE: Trump says 'four or five' people in line to replace Sarah Sanders

Tổng thống Donald Trump hôm  23/6 nói ông sẽ áp đặt thêm chế tài lên Iran trong nỗ lực ngăn chặn Tehran thủ đắc vũ khí nguyên tử, nói thêm rằng hành động quân sự của Hoa Kỳ vẫn là một giải pháp.

TT  Trump, nói chuyện với các phóng viên tại Bạch Ốc, đưa ra những phát biểu này sau khi hủy bỏ hành động quân sự nhắm vào Iran để trả đũa việc nước này bắn hạ máy bay không người lái của quân đội Hoa Kỳ.

“Chúng tôi sẽ áp đặt thêm chế tài lên Iran,” ông Trump nói. “Trong một số trường hợp chúng tôi tiến chậm, nhưng trong một trường hợp khác, chúng tôi đang tiến nhanh.”

Tổng thống nói hành động quân sự chống lại Iran “luôn được cân nhắc.”

Nhưng ông Trump cũng chỉ ra rằng ông sẵn sàng đảo ngược sự leo thang, đồng thời cho biết ông sẵn lòng nhanh chóng đạt được thỏa thuận với Iran mà ông nói sẽ vực dậy nền kinh tế èo uột của nước này.

Chúng ta sẽ gọi nó là “Hãy làm Iran vĩ đại trở lại.”

TT Trump nói với các phóng viên khi ông chuẩn bị rời Washington đến Camp David, nơi tịnh dưỡng của tổng thống. Ông nói ông sẽ suy nghĩ về vấn đề Iran tại đây.

VOA

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*